فصل پنجم در وصف آغا محمد خان 1 . صعود به البرز كوه البرز كه مدتها خيال ما را به جانب خود كشيده و منتظر فرصتى بوديم كه هر وقت يكى از ما را قدرت و توانايى صعود عاليه و بالا رفتن از آن داشت ، تصوّر آن كنيم . تاكنون نزديكى ده را تمام گشته و گياههاى بسيار و غير معروف ديده و چيده بوديم . تا دو فرسخ از طرف مشرق رفته ، در درّهء بسيار باصفا و آبها و چشمه‌هاى خوب تفرّج كرده بوديم . در آنجا جانوران و حشرات الارض بسيارى به‌دست آمده و آورده و مرغهاى خوشگل كشته بوديم . از جمله مرغى كه « سبز قبا » گويند ، شكار كرديم . اين مرغ را مسيو پالاس در كتاب سياحت خود « 1 » ، صورت كشيده بود . اين مرغ در ماه سپتامبر ( مطابق با اوايل سنبله ) به طرف جنوب ايران مىرود و تابستان را در جهت شمالى درياى خزر مىگذراند . در اينجاست كه مسيو پالاس [ آن را ] ديده است . هنگامى كه به تهران آمديم ، تمامى قلعه البرز با برف مستور بود . اكنون روزبروز كم شده و تا آخر ماه اوت چيزى باقى نماند ، مگر در بعضى از نقاط مخصوصهء آن . ما تصور كرديم كه حال هنگام مناسبى از براى سفر گياه‌شناسى ما است . پس در اين خيال از رئيس ده خواهش كرديم چند نفرى كه بلد باشند ، همراه بيايند . دو نفر با دو قاطر همراه ما كرد كه هر جا برويم ، با ما

--> ( 1 ) . Palasse : Merops Persica PALL , Tom . II , p . 15 . Anhang NO . 8 , Taf . 2 .